
چطور برای کسبوکارمان اسم انتخاب کنیم؟
16 مهر 1405انتخاب اسم برای یک کسبوکار در ظاهر شاید یکی از جذابترین بخشهای شروع کار باشد. چند نفر دور هم مینشینند، اسمهای مختلف پیشنهاد میشود، بعضی گزینهها حذف میشوند و در نهایت همه دنبال اسمی میگردند که کوتاه، متفاوت و بهیادماندنی باشد.
اما انتخاب اسم خوب خیلی بیشتر از پیدا کردن یک کلمه جذاب است. ممکن است اسمی از نظر شما فوقالعاده باشد، اما مشتری نتواند آن را راحت تلفظ کند. ممکن است امروز کاملاً متناسب با کسبوکارتان به نظر برسد، اما چند سال بعد و با توسعه محصولات یا خدمات، تبدیل به محدودیت شود. حتی ممکن است تمام اعضای تیم عاشق یک اسم شوند، اما بعد متوجه شوید از نظر حقوقی اصلاً امکان استفاده از آن وجود ندارد.
Rob Meyerson که بیش از ۱۵ سال بهصورت حرفهای در حوزه نامگذاری برند فعالیت کرده، در مقالهای از Harvard Business Review پیشنهاد میکند بهجای اینکه دنبال اسمی باشیم که تمام ویژگیهای یک «نام ایدهآل» را داشته باشد، انتخابمان را از سه زاویه بررسی کنیم: استراتژی، خلاقیت و امکان استفاده عملی.
این نکته مهم است، چون حتی اسمهای بسیار موفقی مثل Apple، Twitter و Kodak هم الزاماً تمام معیارهایی را که در چکلیستهای نامگذاری میبینیم ندارند. بنابراین هدف پیدا کردن یک اسم بینقص نیست؛ هدف این است که نامی انتخاب کنیم که برای استراتژی، مخاطب و آینده همان کسبوکار درست کار کند.
انتخاب اسم باید از استراتژی شروع شود، نه از طوفان فکری
یکی از اشتباههای رایج این است که فرایند نامگذاری را مستقیماً با Brainstorming شروع کنیم. اعضای تیم شروع میکنند به گفتن اسمهای مختلف و خیلی زود بحث به جملاتی مثل «من اینو بیشتر دوست دارم»، «این یکی خاصتره» یا «این به دلم نمیشینه» میرسد.
مشکل اینجاست که در چنین شرایطی انتخاب اسم بیشتر بر اساس سلیقه شخصی انجام میشود تا منطق برند.
Meyerson پیشنهاد میکند قبل از هر چیز یک Naming Brief یا بریف نامگذاری تهیه کنید؛ حتی اگر خیلی ساده و غیررسمی باشد. در این بریف باید مشخص شود دقیقاً چه چیزی قرار است نامگذاری شود، مخاطب هدف چه کسی است، میخواهید نام چه مفهوم یا احساسی منتقل کند و رقبای اصلی شما چه اسمهایی دارند.
داشتن همین چارچوب ساده باعث میشود سؤال از «کدام اسم را بیشتر دوست داریم؟» به سؤال مهمتری تبدیل شود:
کدام اسم بیشتر با استراتژی این کسبوکار هماهنگ است؟
برای جوابدادن به این سؤال، مقاله سه ویژگی را مهم میداند: اسم باید معنادار، انعطافپذیر و متمایز باشد.
معنادار بودن الزاماً به این معنی نیست که نام دقیقاً توضیح دهد چه محصولی میفروشید. مهم این است که تداعی و احساس درستی ایجاد کند. مقاله Tesla را مثال میزند؛ نامی که بدون اشاره مستقیم به خودرو، مفاهیمی مثل برق، فناوری و توان فنی را به ذهن میآورد.
پس موقع بررسی هر اسم فقط به معنی لغوی آن نگاه نکنید. بهتر است بپرسید:
وقتی مشتری برای اولین بار این اسم را میشنود، چه تصویری از برند در ذهنش شکل میگیرد؟
در کنار این موضوع، باید به آینده هم فکر کرد. بعضی اسمها برای وضعیت فعلی کسبوکار کاملاً مناسباند، اما با توسعه شرکت دردسرساز میشوند. Pizza Hut و RadioShack نمونههای خوبی هستند. نام اول مستقیماً به پیتزا گره خورده و نام دوم یادآور رادیو است. وقتی چنین شرکتهایی بخواهند دامنه محصولاتشان را گسترش دهند، خود اسم میتواند تصویری محدودتر از فعالیت واقعی آنها ایجاد کند.
در مقابل، نامی مثل Kodak به یک محصول خاص محدود نیست و به همین دلیل توانسته از فیلم عکاسی تا اسکنر، مواد پیشرفته و محصولات شیمیایی را پوشش دهد.
پس هنگام انتخاب اسم فقط به چیزی که امروز میفروشید فکر نکنید. از خودتان بپرسید:
اگر سه یا پنج سال دیگر محصولات و خدمات جدیدی اضافه کنیم، این اسم هنوز برایمان مناسب است؟
سومین موضوع، متمایزبودن است. نام برند در خلأ دیده نمیشود؛ مشتری آن را کنار نام دهها رقیب دیگر میبیند. وقتی Apple انتخاب شد، فضای صنعت کامپیوتر پر از نامهایی رسمی و تکنولوژیک مثل IBM، Commodore و Microsoft بود. در چنین فضایی، کلمه ساده و غیرمنتظره Apple بیشتر جلب توجه میکرد.
جالب اینکه Steve Jobs و Steve Wozniak گزینههایی مثل Executex و Matrix Computers را هم بررسی کرده بودند. احتمالاً اگر یکی از آن اسمها انتخاب میشد، شخصیت برند Apple امروز کاملاً متفاوت بود.
بنابراین بهتر است هر اسم پیشنهادی را کنار اسم رقبایتان قرار دهید و بهجای اینکه فقط بپرسید «این اسم خوبه؟»، ببینید:
آیا وقتی کنار بقیه قرار میگیرد، هنوز دیده میشود؟
بعد از استراتژی، نوبت خلاقیت است
یک اسم میتواند از نظر استراتژیک درست باشد، اما اگر هیچ ویژگی بهیادماندنیای نداشته باشد، کار زیادی برای برند انجام نمیدهد. به همین دلیل بخش دوم مقاله به خلاقیت میپردازد.
خلاقیت در نامگذاری را نمیشود خیلی دقیق اندازه گرفت، اما میشود آن را با چند سؤال سادهتر بررسی کرد: آیا نام در ذهن میماند؟ آیا گفتنش راحت و خوشایند است؟ آیا وقتی نوشته میشود، ظاهر خوبی دارد؟
مثلاً مقاله از BlackBerry یاد میکند. این نام هم متفاوت بود، هم تا حدی به ویژگی ظاهری محصول ارتباط داشت و هم تکرار صدای B در دو بخش اسم، ریتمی ایجاد میکرد که باعث میشد راحتتر در ذهن بماند.
این مثال نشان میدهد که بهیادماندنیبودن الزاماً به معنی عجیب یا پیچیدهبودن نیست. گاهی یک ویژگی ساده در صدا یا ساختار کلمه کافی است تا نام راحتتر در ذهن بماند.
در عین حال نباید فراموش کرد که اسم فقط دیده نمیشود؛ بارها گفته هم میشود. مقاله Toca Boca را نمونهای از اسمی میداند که از ابتدا قرار بوده گفتنش سرگرمکننده، ساده و در کشورهای مختلف قابل استفاده باشد.
این موضوع مخصوصاً برای کسبوکارهایی اهمیت دارد که معرفی دهانبهدهان برایشان مهم است. اگر مشتری نتواند اسم را راحت بگوید، به خاطر بسپارد یا برای دیگری تعریف کند، خود نام میتواند تبدیل به مانعی برای رشد شود.
ظاهر بصری اسم هم اهمیت دارد. یکی از مثالهای جالب مقاله VAIO است؛ نامی که مخفف Visual Audio Intelligent Organizer بود. در لوگوی آن، V و A شبیه موج سینوسی طراحی شدهاند و به فناوری آنالوگ اشاره دارند، در حالی که I و O شبیه 1 و 0 هستند و دنیای دیجیتال را تداعی میکنند.
یعنی حتی فرم نوشتاری اسم هم میتواند بخشی از هویت و داستان برند باشد.
برای همین بد نیست اسمهای نهایی را فقط در یک لیست نبینید؛ آنها را روی لوگو، بستهبندی، اپلیکیشن، سایت یا حتی یک بیلبورد فرضی امتحان کنید. بعضی اسمها هنگام شنیدن خوباند اما در اجرا ضعیف به نظر میرسند و بعضی دیگر دقیقاً برعکس.
یک اسم خوب باید در دنیای واقعی هم قابل استفاده باشد
فرض کنید بعد از تمام این مراحل به اسمی رسیدهاید که از نظر استراتژیک درست است، خلاقانه به نظر میرسد و همه اعضای تیم هم آن را دوست دارند. هنوز کار تمام نشده است.
مرحله بعدی این است که ببینید آیا واقعاً میتوانید از آن استفاده کنید یا نه.
ممکن است نام انتخابی شما قبلاً توسط برند دیگری ثبت شده باشد، در یکی از بازارهای هدف معنای نامناسبی داشته باشد یا آنقدر تلفظ و املای سختی داشته باشد که مشتری مرتب اشتباه کند.
به همین دلیل Meyerson تأکید میکند که قبل از نهاییکردن اسم، مسائل حقوقی، زبانی و تلفظی هم باید بررسی شوند.
از نظر حقوقی، بهتر است از همان مراحل اولیه یک بررسی مقدماتی علائم تجاری انجام شود. این بررسی همیشه جواب کاملاً قطعی نمیدهد، اما حداقل میتواند تعارضهای واضح را قبل از سرمایهگذاری روی برند مشخص کند.
مقاله از شرکتی به نام Poachable یاد میکند که به دلیل احتمال درگیری حقوقی با برندهایی با نامهای Poached و Poachee مجبور شد اسم خود را تغییر دهد.
تغییر نام بعد از راهاندازی فقط به معنی طراحی دوباره لوگو نیست. ممکن است بخشی از شناختی که در بازار ساختهاید از بین برود، مشتریها سردرگم شوند و مجبور شوید دوباره برای معرفی برند هزینه کنید.
پس بهتر است قبل از عاشقشدن به یک اسم، مطمئن شوید امکان استفاده از آن وجود دارد.
مسئله دیگری که نباید نادیده گرفته شود، معنای نام در زبانها و فرهنگهای دیگر است. این موضوع برای کسبوکارهایی که احتمال توسعه بینالمللی دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
یک کلمه ممکن است در زبان شما کاملاً عادی باشد اما در کشور دیگری معنایی عجیب، خندهدار یا حتی نامناسب داشته باشد. مقاله نمونه معروف Mist Stick را مطرح میکند؛ محصولی از Clairol که در بازار آلمان عرضه شد، در حالی که کلمه Mist در زبان آلمانی معنای عامیانهای مرتبط با کود حیوانی دارد.
این نمونه ساده نشان میدهد که انتخاب نام فقط یک تصمیم خلاقانه نیست. اسمی که قرار است سالها روی برند شما بماند باید نهفقط در جلسه طوفان فکری، بلکه در بازار واقعی هم دوام بیاورد.
اسم خوب نباید مشتری را برای تلفظ و نوشتن به دردسر بیندازد
آخرین نکته فنی مقاله به چیزی برمیگردد که شاید در نگاه اول خیلی ساده به نظر برسد: مردم چقدر راحت میتوانند اسم را تلفظ و املای آن را حدس بزنند؟
در سالهای اخیر بعضی کسبوکارها، مخصوصاً استارتاپها، آنقدر درگیر پیدا کردن دامنه اینترنتی آزاد شدهاند که عمداً اسمهای عجیب و پیچیده ساختهاند. نتیجه هم گاهی نامهایی است که مشتری بعد از شنیدنشان نمیداند باید چطور آنها را بنویسد یا حتی مطمئن نیست تلفظ درستشان چیست.
مقاله از Xobni مثال میزند؛ نامی که در واقع کلمه Inbox است که از آخر به اول نوشته شده. مثال دیگر Phreesia است که شکل نوشتاری غیرمعمولش میتواند مخاطب را سردرگم کند.
Meyerson معتقد است این اتفاق معمولاً زمانی میافتد که آزادبودن دامنه اینترنتی از خود کیفیت نام مهمتر میشود.
اما پیشنهاد او دقیقاً برعکس است:
اسم خوب را قربانی پیدا کردن یک دامنه دقیق و آزاد نکنید.
ممکن است URL کسبوکار را بعداً با یک کلمه اضافه، پسوند متفاوت یا ساختار دیگری حل کنید، اما نام برند چیزی است که احتمالاً سالها با مشتری، محصول و اعتبار شما همراه خواهد بود.
اگر مشتری بعد از شنیدن اسم نتواند آن را جستوجو کند، برای دیگری تعریف کند یا درست بنویسد، بخشی از کارکرد اصلی نام از بین میرود.
پس قبل از نهاییکردن اسم، بهتر است یک آزمایش بسیار ساده انجام دهید: اسم را برای چند نفر که قبلاً آن را ندیدهاند بگویید و از آنها بخواهید آن را بنویسند. بعد اسم را به چند نفر نشان دهید و بخواهید آن را با صدای بلند بخوانند.
اگر بیشتر افراد در همان برخورد اول دچار سردرگمی میشوند، احتمالاً این مسئله بعداً برای مشتری هم تکرار خواهد شد.
قبل از انتخاب نهایی، اسم را با این ۹ سؤال بسنجید
اگر بخواهیم تمام پیشنهادهای مقاله را در یک چارچوب ساده جمع کنیم، قبل از انتخاب نهایی هر اسم میتوانیم ۹ سؤال را از خودمان بپرسیم.
از نظر استراتژیک: آیا اسم پیام و احساس درستی منتقل میکند؟ آیا با رشد کسبوکار همچنان قابل استفاده خواهد بود؟ آیا در میان نام رقبا بهاندازه کافی متمایز است؟
از نظر خلاقیت: آیا در ذهن میماند؟ آیا گفتنش راحت و خوشآواست؟ آیا وقتی نوشته میشود یا در قالب هویت بصری قرار میگیرد، ظاهر مناسبی دارد؟
از نظر فنی: آیا از نظر حقوقی قابل استفاده است؟ آیا در زبانها و فرهنگهای مرتبط معنای نامناسبی ندارد؟ و آیا مردم میتوانند آن را بهراحتی تلفظ و املای آن را تشخیص دهند؟
اما یک نکته مهم را نباید فراموش کرد: این ۹ سؤال قرار نیست تبدیل به یک آزمون شوند که اسم شما حتماً در تمام آنها نمره کامل بگیرد.
خود مقاله هم تأکید میکند که اینها قوانین قطعی نیستند؛ راهنما هستند.
ممکن است یک نام در یک معیار بسیار قوی باشد و در معیار دیگری متوسط. حتی بعضی ویژگیها با یکدیگر همپوشانی دارند؛ اسمهای متمایز معمولاً راحتتر به خاطر سپرده میشوند، اسمهای خوشآوا اغلب راحتتر تلفظ میشوند و نامهایی که معنی خیلی محدود و مشخصی ندارند، ممکن است در آینده انعطاف بیشتری داشته باشند.
پس هدف پیدا کردن «اسم بینقص» نیست.
هدف این است که بدانیم برای این کسبوکار، کدام معیارها اهمیت بیشتری دارند و کدام نام بهترین تعادل را میان آنها ایجاد میکند.
همه کسبوکارها به یک نوع اسم نیاز ندارند
همین نکته باعث میشود فرایند نامگذاری برای هر کسبوکار متفاوت باشد.
برای یک شرکت بینالمللی، قابلیت استفاده نام در زبانهای مختلف ممکن است اهمیت بسیار زیادی داشته باشد. برای یک استارتاپ فناوری، متمایزبودن در بازار شلوغ شاید مهمتر باشد. برای یک کسبوکار محلی، راحتبودن تلفظ و بهیادماندنیبودن میتواند اولویت اصلی باشد.
حتی مرحله رشد کسبوکار هم روی تصمیم اثر میگذارد.
یک استارتاپ ممکن است هنوز دقیقاً نداند پنج سال دیگر چه محصولات و خدماتی خواهد داشت؛ بنابراین انتخاب نامی بیش از حد محدودکننده میتواند بعدها مشکل ایجاد کند.
در مقابل، کسبوکاری که در یک حوزه بسیار تخصصی فعالیت میکند شاید عمداً بخواهد اسمی انتخاب کند که همان تخصص را خیلی واضح منتقل کند.
بنابراین نسخه واحدی وجود ندارد که بگوید یک اسم حتماً باید کوتاه، توصیفی، ساختگی یا بدون معنی باشد.
اسم خوب، اسمی است که با شرایط واقعی کسبوکار هماهنگ باشد.
اسم برند را فقط با سلیقه مدیر انتخاب نکنید
یکی از نتایجی که از تمام این بحث میتوان گرفت این است که نامگذاری نباید تبدیل به مسابقه محبوبیت میان اعضای تیم شود.
اینکه مدیرعامل یک اسم را دوست داشته باشد، تیم طراحی با گزینه دیگری ارتباط بیشتری بگیرد یا یکی از بنیانگذاران سالها به یک نام فکر کرده باشد، بهتنهایی دلیل خوبی برای انتخاب نیست.
در نهایت قرار نیست اعضای تیم مشتری اصلی اسم باشند.
نام باید برای بازار، مخاطب و استراتژی کسبوکار کار کند.
برای همین بهتر است هنگام مقایسه گزینهها، بهجای اینکه از افراد بپرسید:
«کدوم رو بیشتر دوست داری؟»
بپرسید:
«کدوم اسم بهتر ویژگیهایی رو که در بریف مشخص کردیم منتقل میکنه؟»
این تغییر کوچک باعث میشود گفتوگو از سلیقه شخصی فاصله بگیرد و تصمیمگیری منطقیتر شود.
اسم خوب فقط «قشنگ» نیست؛ باید برای کسبوکار کار کند
شاید مهمترین نکته مقاله همین باشد.
وقتی درباره انتخاب اسم صحبت میکنیم، معمولاً ذهنمان سریع به سمت خلاقیت میرود؛ اینکه اسم خاص باشد، توجه جلب کند و قبلاً کسی شبیه آن را استفاده نکرده باشد.
اما خلاقیت فقط یک بخش ماجراست.
یک اسم فوقالعاده خلاقانه اگر با جایگاه برند تناسب نداشته باشد، ارزش زیادی ندارد. اسمی که همه آن را دوست دارند اما از نظر حقوقی قابل ثبت نیست، عملاً گزینه مناسبی نیست. نامی که امروز دقیقاً محصولتان را توضیح میدهد اما فردا امکان توسعه کسبوکار را محدود میکند هم ممکن است انتخاب خوبی نباشد.
برای همین Meyerson پیشنهاد میکند نام را همیشه از سه زاویه ببینیم:
استراتژیک باشد، خلاقانه باشد و از نظر فنی قابل استفاده باشد.
در نهایت اسم خوب الزاماً عجیبترین، کوتاهترین یا هوشمندانهترین گزینه روی تخته Brainstorming نیست.
اسم خوب، اسمی است که وقتی مشتری آن را میشنود، سیگنال درستی از برند دریافت کند؛ بتواند آن را به خاطر بسپارد و برای دیگری تعریف کند؛ با رشد کسبوکار همچنان قابل استفاده باشد و از نظر حقوقی و زبانی هم دردسر ایجاد نکند.
بنابراین شاید قبل از اینکه بپرسیم:
«چه اسمی قشنگتره؟»
بهتر باشد بپرسیم:
«کدام اسم برای کسبوکار ما بهتر کار میکند؟»
چون در نهایت نام برند فقط یک کلمه روی لوگو یا بستهبندی نیست؛ یکی از اولین چیزهایی است که به مشتری میگوید با چه برندی روبهرو شده، چه انتظاری باید از آن داشته باشد و چرا باید آن را به خاطر بسپارد.




